صفحه نخست --> توسعه نرم افزار --> انواع مجوزها یا لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)

انواع مجوزها یا لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)

بخش ۱ مقدمه لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)

قبل از آشنایی با لایسنس های مـتن بـاز (Open Source) ، به مقدمه کوتاهی در رابطه با مسائل حقوقی نرم افزار خواهیم پرداخت.  نرم‌افزار به عنوان یکی از محصولات ساخته تفکر انسان محصولی است که همیشه در حال تغییر می‌باشد. بنابراین نیاز به اینکه نرم‌افزارهای خریداری شده توسط مشتریان به روز شوند و پشتیبانی‌های لازم را داشته باشند از یک طرف و از طرف دیگر رعایت حق تالیف، تفکر و ابداع، مجموعه مقرراتی را برای استفاده از یک محصول نرم‌افزاری لازم کرده است. شرکتهای تولید کننده نرم‌افزار در هنگام تولید یک محصول نرم‌افزاری مقرراتی را برای استفاده از نرم‌افزار خود تهیه می‌نمایند که مشتری می‌تواند در صورت رعایت این مقررات به عنوان یک مشتری شناخته شده در موارد زیر مورد حمایت تولید کننده قرار بگیرد:

  • پشتیبانی و ارائه خدمات پس از فروش.
    • به روز کردن نرم‌افزار در صورت تغییر در اصل نرم‌افزار توسط شرکت تولید کننده با هزینه کمتر.
  • پاسخ گویی به سوالات احتمالی در مورد محصول.
    • ارائه آموزشهای رایگان.
    • اطمینان از عملکرد محصول نرم‌افزاری.

به مجموعه مقرراتی که تولیدکنندگان محصولات نرم‌افزاری برای استفاده از نرم‌افزار تهیه می‌کنند مجوز می‌گویند. صرف نظر از اینکه مشتری بابت نرم‌افزار پول پرداخت کند یا خیر، برنامه تولید شده می‌تواند به دو نوع مجوزی در اختیار مشتری قرار گیرد :

 در نوع اول(که در این مقاله از آن به عنوان مدل مجوز بسته نام برده می‌شود) کاربر حق تکثیر، تغییر و فروش مجدد برنامه را ندارد و فقط موظف است در چهارچوب مقررات مالک برنامه از آن استفاده نماید. گرچه ممکن است در این نوع کدمنبع برنامه نیز در اختیار مشتری قرار گیرد، ولی حق دستکاری در کد منبع برنامه را ندارد.

نوع دوم مجوز یا لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)  که علاوه بر قراردادن کد باینری و قابل اجرای برنامه، اختیارات زیر را نیز به مشتری می‌دهد:

  • داشتن متن کد منبع بصورت کامپایل شده.
  • امکان فروش مجدد برنامه : مشتری از فروش هیچ بخشی از برنامه منع نمی شود. برای فروش مجدد نیاز به هیچ گونه وجهی از قبیل حق الامتیاز یا حق اختراع پرداخت نمی‌گردد.
  • توزیع مجدد کد منبع برنامه بصورت کامپایل شده.
  • امکان ایجاد برنامه‌های مشتق شده و جدید و توزیع آنها: مجوز متن باز صراحتا امکان توزیع مجدد برنامه‌های حاصل از تغییر متن برنامه اولیه را صادر می‌کند.
  • تبعیضی بین هیچکدام از افراد یا گروه‌های که در تولید برنامه سهیم بوده‌اند وجود ندارد.
  • محدودیتی برای کاربرد و موارد استفاده برنامه وجود ندارد.
  • برای توزیع مجدد نیاز به مجوز جدیدی ندارد
  • تمامی حقوقی را که توزیع کننده اصلی دارد به توزیع کنندگان دیگر منتقل می‌گردد.
  • محدودیتی برای سایر برنامه هایی که با مجوزهای دیگر در کنار آن قرار می‌گیرند ایجاد نمی کند.
  • از فناوری خاصی حمایت و جانب داری نمی کند.

 ایده ای که مبنای نرم‌افزارهای متن باز می‌باشد بسیار ساده است: وقتی برنامه نویسان از طریق اینترنت می‌توانند متن نرم‌افزار را ببینند و آن را بخوانند، توزیع نمایند و تغییر دهند آن نرم‌افزار بهبود پیدا کرده و رشد می‌کند. مردم آن را توسعه می‌دهند و با نیازهای خود سازگار می‌کنند و خطاهای آن را برطرف می‌کنند. وقتی تغییر پیدا کرد برای استفاده همگان آماده است.

جنبش متن باز نوعی همکاری و تلاش همه برای همه است و محصول تولید شده به همه تعلق دارد. لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)، باعث خواهد شد چشمان زیادی مراقب نرم‌افزار ها باشند. در نتیجه امنیت و پایداری نرم‌افزار بالا می‌رود. جنبش متن باز حرکت خود را از سالها پیش آغاز کرده است و اکنون دنیا را تحت تاثیر قرار داده است. بطوری که اکثر دولت‌های دنیا تصمیم گرفته‌اند از نرم‌افزارهای متن باز استفاده نمایند.

لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)
لایسنس های مـتن بـاز (Open Source)

بخش ۲        مجوز‌های متن باز

 مجوزهای بسیار زیادی برای نرم‌افزارهای متن باز وجود دارد. اما بررسی‌ها انجام شده نشان می‌دهد که اکثر نرم‌افزارهای متن باز تحت یکی از چهار مجوز معروف GPL,LGPL,MIT, BSD توزیع شده اند. تمامی مجوزهای متن باز مسئولیت گارانتی را از صاحب برنامه سلب می‌نمایند، بدین معنی که صاحب برنامه هیچ گونه مسئولیتی در برابر خسارت و زیانهای احتمالی ناشی از برنامه ندارد.

 در یک دسته‌بندی کلی مجوزهای نرم‌افزارهای متن باز را می‌توان به دو دسته گروه‌بندی کرد: گروه اول مجوزهایی هستند که متن باز بودن نرم‌افزار مشتق شده را تضمین نمی‌کنند و کار جدید هیچ وابستگی ای به کار برنامه نویس اصلی ندارد. از آنجایکه این مجوز دقیقاً نقطه مقابل کپی رایت (Copyright) می‌باشد آنرا کپی لفت (CopyLeft) نیز می‌نامند. از این نوع مجوزها می‌توان به مجوز GPL,LGPL وMozilla Public License اشاره نمود. گروه دوم مجوزها توزیع مجدد را بدون هیچ قید وشرطی تضمین می‌کنند، ولی از آنجایی که اعتقاد دارند که نرم‌افزار بطور متعلق آزاد نیست مگر در شرایطی که مشخص گردیده است، بنابراین در هنگام توزیع مجدد باید توضیحات مربوط به حق طبع و نشر برنامه نویس اصلی نیز همراه آن باشد. از این گروه می‌توان به مجوزهای BSD و MIT/X اشاره کرد.

در اختیار داشتن یک نرم‌افزار آزاد به این معنی نیست که مالک نرم‌افزار می‌باشیم بلکه برنامه هایی که دارای کپی رایت می‌باشند مالک اصلی آنها کسی است که آن را کپی رایت کرده است و مجوز تنها برخی اختیارات را به ما می‌دهد و مابقی اختیارات تابع قوانین کپی رایت است.

۲-۱مجوز Public Domain

 یک تصور غلط اینست که اکثر نرم‌افزارهای آزاد دارای مجوز Public Domain می‌باشد. در صورتی که واقعیت اینست که برنامهPublic Domain برنامه ای است که مالک آن بصورت آگاهانه کلیه حقوق خود را در مورد آن به دیگران منتقل می‌کند. در حقیقت نمی توان Public Domain را یک مجوز گفت زیرا یک برنامه Public Domain مال خودتان است و با آن می‌توان هر کاری را انجام داد. حتی می‌توان برای آن یک مجوز جدید نیز صادر کرد، نام مالک یا نویسنده را از آن بردارید. و با آن بعنوان مال خود بر خورد نمایید.

اکثر تیکه برنامه‌های که در اینترنت وجود دارد بصورت Public Domain منتشر می‌شوند.

مزایای Public Domain عبارتند از:

  • نشان دادن توان تخصصی مالک به دیگران
  • تشکل یافتن گروه‌های تخصص
  • نوعی تبلیغات برای زبانهای برنامه نویسی

۲-۲مجوز GFDL

 این مجوز یکی از مجوزهای کپی لفت(Copy Left) می‌باشد که قصد دارد آزادی هر کسی را برای کپی کردن، توزیع جزوه‌های راهنما، کتاب‌های متنی و دیگر مستندات تضمین کند. تغییر در متن اصلی مستندات آزاد است و توزیع انتشار مجدد مستندات می‌تواند برای مقاصد تجاری یا غیرتجاری باشد. در این مجوز نویسندگان اصلی می‌توانند تغییرات متن توسط دیگران را مشروط نمایند. ازآنجایکه نرم‌افزارهای آزاد باید مستندات آزاد داشته باشند، این مجوز برای انتشار دفترچه‌های راهنما و مستندات فنی مربوط به نرم‌افزارهای آزاد طراحی گردیده است.

۲-۳ مجوز MIT:

 در این مدل به هرکسی که یک کپی از نرم‌افزار یا مستندات آن را دشته باشد اجازه داده می‌شود بدون هیچ محدودیتی روی آن تجارت نماید و آزادانه آنرا کپی نماید، تغییر دهد، با نرم‌افزارهای دیگر ادغام نماید و آنرا منتشر و یا توزیع نماید. همچنین می‌تواند آنرا در زیر لوای یک مجوز دیگر قراردهد. هرکس می‌تواند کپی‌های زیادی از نرم‌افزار را بفروشد. این اجازه به تمام کسانی که نرم‌افزار تغییر داده شده را در اختیار دارند نیز داده می‌شود. علامت کپی رایت و شرایط فوق در تمام نسخه‌ها و بخشهای مهم نرم‌افزار بایستی وجود داشته باشد. این مجوز شباهت بسیار زیادی با مجوز BSD دارد.

۲-۴مجوز GPL

اکثر مجوزهای نرم‌افزاری برای محدود کردن دیگران در مالکیت و تغییر نرم‌افزار طراحی شده اند. ولی مجوز GPL قصد دارد آزادی دیگران را در سهیم بودن و تغییردادن یک نرم‌افزار متن باز تضمین نماید. بطوری که یقین پیدا کند که نرم‌افزار برای تمام استفاده کنندگان آزاد است. این مجوز که توسط بنیاد نرم‌افزار آزاد تهیه گردید از مفهوم کپی لفت استفاده می‌کند. کپی لفت الزام می‌نمایند که محصول مشتق شده از یک نرم‌افزار متن باز باید تحت مجوزی مشابه با مجوز نرم‌افزار اصلی توزیع گردد. بنابراین نمی توان یک نرم‌افزار متن باز تحتGPL را با نرم‌افزارهای خصوصی ادغام کرد.

منظور از نرم‌افزار آزاد، استقلال در استفاده از آن است نه قیمت نرم‌افزار. بنابراین مجوز GPL به این منظور طراحی گردیده است تا اطمینان پیدا کند کاربران می‌توانند بطور مستقل از نرم‌افزار آزاد کپی برداری کرده و آن را مجدداً توزیع نمایند. (درصورتی که بخواهند بابت آن مبالغی را نیز دریافت نمایند. ) آنها کد منبع برنامه را دریافت می‌کنند و یا درصور تی که بخواهند می‌توانند آنرا بگیرند. می توانند برنامه را تغییر بدهند و یا از قسمتهایی از آن در برنامه‌های آزاد جدید استفاده کنند.

 هرگونه تغییر، کپی و یا توزیع نرم‌افزارهای تحت این مجوز بمنزله قبول مجوز می‌باشد. بنابراین نرم‌افزاری جدیدی که در نتیجه تغییر در کد منبع یک نرم‌افزار دارای این مجوز توسعه داده شده است بطور ذاتی و خود به خود تحت مجوزGPL قرار می‌گیرد ؛ و دیگران حق دارند مطابق این مجوز از آن کپی نمایند، کد منبع آنرا دریافت کنند و تغییر دهند و دوباره توزیع نمایند. همچنین توسعه دهندگان نرم‌افزار مشتق شده موظف هستند این حقوق را به اطلاع کسانی که از آن استفاده می‌کنند برسانند. این مجوز امکان استفاده از برنامه‌های غیر آزاد را می‌دهد. صاحبان نرم‌افزار KDE درزمانی که Qt هنوز مجوز متن باز نداشت با این مجوز از Qt در برنامه خود استفاده می‌کردند.

در مجوز GPL دو راه برای رعایت حقوق مولف یا تولید کننده اصلی وجود دارد:

  1. کپی رایت کردن برنامه
  2. ایجاد محدویت‌های قانونی برای تغییرات و توزیع نرم‌افزار

مزایای استفاده از مجوزGPL

  • این مجوز آزادی زیادی را در مورد کپی، تغییر و توزیع مجدد نرم‌افزار ارائه می‌دهد و از طرف دیگر حقوق اشخاص را نیر حفظ می‌کند. بنابراین افراد زیادی تمایل پیدا می‌کنند که کار‌های تحقیقاتی را بر روی آن انجام دهد که این خود باعث گسترش نرم‌افزار خواهد شد.
  • امکان استفاده از برنامه‌های غیر آزاد.

معایت مجـوزGPL

  • بازدهی دراز مدت
  • امکان عدم رعایت مجوز و رویارویی با مراجع قضایی
  • امکان دستیابی رقبای تجاری به تکنولوژی و تکنیک ها
  • استفاده در مقاصد مخرب
  • نظارت بر گسترش کد‌ها ی جدید

سیستم عامل لینوکس یکی از شناخته ترین نرم‌افزارهای متن باز با مجوز GPL می‌باشد. براساس گزارش سایت اینترنتی SourceForge. net تا آوریل سال ۲۰۰۲ میلادی ۷۳ درصد از پروژه‌های متن باز دارای مجوز GPL بوده است.

۲-۵ مجوز LGPL

 این مجوز یک نسخه مشتق شده از مجوز GPL که برای بسته‌های نرم‌افزاری (که معمولاً کتابخانه نامیده می‌شوند) ایجاد شده است. این مجوز مانند GPL است با این تفاوت که می‌توان نرم‌افزار تحت این مجوز را با سایر نرم‌افزارهای خصوصی ادغام کرد. در چنین مواردی برنامه های خصوصی دیگری که به نرم‌افزار آزاد تحت LGPL پیوند داده شده‌اند به عنوان بخشی مجزا تلقی می‌شوند و شرایط LGPL بر آنها حاکم نیست. شرط دیگری که در این مجوز وجود دارد و در مجوز GPL وجود ندارد اینست که برنامه مشتق شده از کتابخانه‌های تحت این مجوز نیز باید یک کتابخانه باشد. کتابخامه زبان برنامه نویسی که همراه سیستم عامل یونیکس ارائه می شود نمونه ای از نرم‌افزارهای تحت این مجوز می‌باشد. برنامه‌های تحت این مجوز را می‌توان تحت مجوز GPL قرار داد، ولی آن برنامه یا برنامه ای که از آن مشتق شده است را نمی توان مجدداً با مجوز LGPL توزیع کرد.

از آنجایی که این مجوز اجباری در تحویل کد منبع ایجاد نمی کند بنابراین ادغام آن با سایر نرم‌افزارهای آزاد به منظور تولید محصول بزرگتر امکان پذیر نیست.

 

۲-۶ مجوز BSD

BSD یک مجوز تقریباً بدون قیدوشرط است که توسط دانشگاه برکلی توسعه داده شده است. این مجوز سعی دارد آزاد بودن کار مشتق شده از برنامه اصلی را برای هرکسی تضمین کند. در این مجوز استفاده و توزیع مجدد از نرم‌افزار را با تغییر یا بدون تغییر با رعایت شرایط زیر فراهم می‌آورد:

  1. در هنگام توزیع مجدد کد منبع برنامه اعلامیه‌های مربوط به حق طبع و نشر در آن درج گردد.
  2. هنگام توزیع و استفاده از برنامه بفرم باینری اعلامیه‌های حق نشر و طبع مجدداً بصورت فایلهای جداگانه ایجاد و همراه آن منتشر گردد.
  3. در نرم‌افزار مشتق شده، اسامی افراد و همکارانی که برنامه را تولید کرده‌اند بدون اجازه کتبی نباید حذف گردد.

در سال ۱۹۹۹ یک ماده جدید به این مجوز اضافه شد که براساس این ماده یادآوریهای تبلیغاتی در نرم‌افزار باید جمله

” این محصول شامل نرم‌افزار توسعه داده شده توسط دانشگاه برکلی و شرکای آن می‌باشد. “ به آن اضافه گردد.

این مجوز غیر کپی لفت است و اجازه می‌دهد هر کاری را با نرم‌افزار انجام دهیم. این بدان معنی است که می‌توان نرم‌افزار را هم بصورت مدل بسته و بصورت متن باز توزیع کرد. نرم‌افزار تحت مجوز BSD را می‌توان تحت مجوزGPL درآورد و توزیع کرد. درصورتی که عکس این موضوع امکان ندارد. چرا کهGPL انتشار متن برنامه را اجباری کرده است ولیBSD اجباری در انتشار کد منبع ندارد. BSD مجوزی سازگار باGPL است.

به نظر می‌رسد که تنها ابزار دفاعی نرم‌افزار‌های تحت مجوز BSD در مقابل استفاده‌های غیر مجاز، قدرت نرم‌افزار، بزرگ بودن آن، حجیم بودن کد منبع و پیچیدگی الگوریتم‌ها و معماری خود نرم‌افزار است بطوری که هزینه‌های شناسایی و پیدا کردن الگوریتم‌های کاری و تکنیک‌های بکار رفته در نرم‌افزار بسیار بالا باشد. این بدان معنی است که قدرت نرم‌افزار معرف صاحب اصلی و نگهدارنده حقوق صاحب آن می‌باشد. این نوع نرم‌افزارهای‌ها را می‌توان به ماشینهای کمپانی بنز آلمان تشبیه کرد. چنانچه شرکتی ماشینی را تولید کند که همان توانمندی‌های بنز را داشته باشد به احتمال بسیار زیاد از همان تکنولوژی بنز استفاده کرده است. بنابراین مجوز BSD برای نرم‌افزارهای بسیار بزرگ مناسب می‌باشد و توزیع نرم‌افزارهای کوچک با این مجوز چندان کار عاقلانه ای نیست. نرم‌افزارهای Apache,FreeBSD,BIND نمونه‌های از نرم‌افزارهای توزیع شده تحت مجوز BSD می‌باشند.

این مجوز تقریباً مانند مجوز MIT می‌باشد و تفاوت آنها فقط در شکل نوشتاری مجوز می‌باشد که مجوز MIT بصورت پاراگراف نوشته شده است در صورتیکه مجوز BSD بصورت ماده‌های مجزا نوشته شده است.

۲-۷ مجوز PHP

مجوز PHP یک مجوز غیرکپی لفت است که توزیع کنندگان نرم‌افزار PHP4 آن استفاده کردند. در این مجوز نگهداری شرایط مجوز PHP در نرم‌افزار توزیع شده لازم است. استفاده از نام PHP برای ترفیع یا تنزول محصول ممنوع است. مجوز PHP اجاره هرگونه فعالیتی را روی نرم‌افزارهای تحت آن می‌دهد ولی باید به اطلاع کاربران برسانید که در تهیه نرم‌افزار شما از نرم‌افزار تحت PHP استفاده شده است. در تمام نسخه هایی که مجدداً توزیع می‌شوند اقرارنامه زیر لازم است: «این محصول شامل PHP می‌باشد که بصورت مجانی از سایت http://www. php. net قابل دریافت است»

این مجوز با مجوز GPL سازگاری ندارد ولی محدودیت‌های این محوز از مجوز GPL کمتر است.

۲-۸ مجوزapple Public Source

این مجوز نسجه جدیدتر مجوز قبلی شرکت Apple می‌باشد. اگرچه این مجوز توسط شرکت Apple بوجود آمده است اما دیگران نیز می‌توانند برنامه‌های خود را تحت این مجوز ارائه دهند. نرم‌افزارهایی که تحت این مجوز قرار دارند دارای شرایط زیر می‌باشند:

الف: در مواردی که توزیع کننده اولیه نرم‌افزار شرکت Apple باشد کلیه حقوق طبع و نشری که برای نرم‌افزار موجود است و یا از این به بعد بوجود می‌آید متعلق به شرکت Apple می‌باشد.

 

۲-۹مدل مجوز MPL

 این مجوز توسط شرکت Netscape ایجاد شد. در این مدل مجوز می‌توان کدی را که تحت این مجوز است با کدی که تحت مجوز دیگری است ادغام کرده و نرم‌افزار بزرگتری بوجود آورد، در این موارد مطمئن باشید که کلیه شرایط این مجوز برای نرم‌افزار جدید باید وجود داشته باشد. یعنی اینکه این مجوز تمام شرایط مجوزهای دیگری که مورد استفاده قرار گرفته‌اند را داشته باشد که در نتیجه محصول جدید نیز تحت مجوزMPL باشد.

در نگاه اولی این مجوز شبیه مجوز LGPL می‌باشد ولی با بررسی دقیقتر متوجه می‌شویم که کارهای جدید باید فقط از تغییر متن ( فایلهای کد منبع ) موجود باشد و افزودن فایلهای باینری به منظور ایجاد کار جدید مادامی امکان پذیر است که کد آن فایلها همراهشان نباشد. این مجوز همچنین اختیارات اندکی را برای انحصاری کردن محصولی که از تغییر سورس اصلی برنامه بوجود می‌آید را به برنامه تویسان می‌دهد. یکی از معایب اصلی این مجوز ناسازگاری با مجوز GPL می‌باشد.

۲-۱۰مدل مجوز Apache

این مجوز در ماه ژوئن سال ۲۰۰۴ میلادی توسط سازمان نرم‌افزاری Apache بوجود آمد. توزیع مجدد در این مجوز با رعایت موارد زیر امکان پذیر است:

  • یک نسخه از مجوز به هر کسی که نرم‌افزار را دریافت می‌کند داده شود.
  • اگر تغییری در نرم‌افزار داده شده است به صراحت مشخص شود.
  • باید مشخص شود که تمامی حقوق مربوط به امتیاز، حقوق انحصاری، علائم تجاری و سایر مشخصه‌های کد منبع برنامه را نیز توزیع و در اختیار کسی که برنامه را دریافت می‌کند قرار می‌دهید.
  • اگر برنامه اصلی دارای فایلی متنی “NOTICE” باشد در نسخه ای که شما منتشر می‌کنید نیز باید چنین فایلی وجود داشته باشد. این فایل فقط برای اطلاعات عمومی می‌باشد و تغییری در مجوز نخواهد داد.

عبارت مربوط به حق طبع و نشر را می‌توان به مجوز اضافه کرد. همچنین می‌توان شرایط جدید استفاده، توزیع و تولید نرم‌افزار جدید را در نرم‌افزاری که از نرم‌افزار اصلی مشتق شده است اصافه کرد به شرطی که با مجوز اصلی سازگار باشند.

در این مجوز از علائم تجاری، نام سرویسها و محصولات صاحب اصلی نرم‌افزار نمی توان استفاده کرد. این مجوز گارانتی را از منتشرکننده نرم‌افزار سلب می‌کند. اگرچه در این مجوز مسئولیت و گارانتی از دوش توزیع کننده نرم‌افزار برداشته می‌شود. اما می‌توان براساس شرایطی که با مجوز سازگار باشد مسئولیت‌ها و پشتیبانی‌های را با دریافت وجه تعریف کرد.

۲-۱۱ مجوز CPL

این مجوز حق دریافت یک نسخه منحصر بفرد و بدون حق امتیاز را همراه با اجازه تغییر، مشتق کردن نرم‌افزار جدید، نمایش عمومی، قابل اجرای عمومی و توزیع مجدد را، در سراسر جهان برای کاربران فراهم می کند. این مجوز حق امتیاز فروش، استفاده و تولید را تحت امتیاز اصلی به کاربر اعطاء می‌کند. این مجوز سعی دارد استفاده تجاری از نرم‌افزار را ساده نماید.

در تمامی مجوزهای متن باز تقریباً هرکاری را میتوان با نرم‌افزار انجام داد غیر از اینکه آن را با نرم‌افزارهای اختصاصی که دارای مالکیت هستند ادغام نمایید. نکته قابل توجه دیگر اینکه متن مجوز برنامه‌های متن باز، متن باز نمی باشد و هرکسی می‌تواند کلمه به کلمه متن آن را کپی و توزیع نماید اما حق تغییر آن را ندارد.

علاوه بر مجوزهای بررسی شده، مجوزهای دیگری نیز برای نرم‌افزارهای متن باز وجود دارد که با توجه به اینکه کاربرد‌های آنها برای محصولات خاصی بوده است از بررسی آن‌ها خوداری شده است. از آن جمله به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

۱       مجوز QPL: این مجوز توسط شرکت Trolltech برای یکی از محصولات نرم‌افزاری این شرکت بنام Qt تهیه شده است. این مجوز شرایطی مشابه مجوز GPL دارد با این تفاوت که از محصول مشتق شده از Qt فقط می‌توان استفاده‌های غیر تجاری نمود و استفاده تجاری از محصول مشتق شده ممنوع می‌باشد. این مجوز غیر کپی لفت می‌باشد.   

بخش ۲        مقایسه مجوز‌های متن باز

نرم‌افزارهای متن باز و آزاد نرم‌افزارهایی هستند که هر کار می‌توان با آنها انجام داد و مجوزهای نرم‌افزارهای متن هرکدام بنحوی این فعالیتها را محدودتر و یا منوط به رعایت برخی شرایط و مقررات نموده اند. اصلی ترین فعالیتهای که

کاربران نرم‌افزارهای متن باز ممکن است نیاز داشته باشند روی یک نرم‌افزار انجام دهند. عبارتند از:

مسئولیت برنامه :کاربرانی که بصورت مجانی از برنامه‌های متن باز استفاده می‌کنند هیچگونه ادعایی نسبت به صاحبان آنها در مقابل ضرر و زیان‌های احتمالی ندارند.

الزام در توزیع کد منبع تغییرات :استفاده کنندگان از نرم‌افزارهای متن باز باید کد منبع، تغییراتی را که در متن اصلی برنامه اعمال می‌نمایند منتشر کنند.

سازگاری با سایر مجوزها: یکی از موارد بسیار مهم یک مجوز تعامل آن با سایر مجوزها است. هرچه مجوز با مجوزهای معروف سازگارتر باشد استفاده از نرم‌افزارهای تحت آن راحت تر می‌باشد

در جدول زیر پارامترهای اصلی مجوز‌های مربوط به نرم‌افزار‌های آزاد که در بخش قبلی توضیح داده شد با مقایسه شده است.

ملزومات مجوز

PD

CPL

LGPL

GPL

Apache

BSD

Mozilla

سلب مسئولیت

Y

Y

Y

Y

 

بلی

 

لزوم توزیع کد منبع تغییر یافته

N

Y

Y

Y

 

خیر

 

سازگاری با سایر مجوز ها

بلی

N

N

Y

 

بلی

 

الصاق توضیحات Copyright

No

 

Yes

Yes

Yes

Yes

 

تغییر کدمنبع برنامه

Yes

 

Yes

Yes

 

Yes

Yes

ایجاد کار جدید با تغییر برنامه اصلی

Yes

 

 

 

 

Yes

Yes

توزیع کار جدید به فرم باینریبدون کد منبع

Yes

 

No

No

 

No

No

دریافت وجه برای توزیع نرم‌افزار

Yes

 

Yes

No

 

Yes

 

اجبار در انتشار متن (سورس) برنامه اجرایی

No

 

No

Yes

 

No

 

دادن حق امتیاز به محصول جدید

Yes

 

 

 

 

 

Yes

ترکیب با برنامه‌های خصوصی

Yes

 

Yes

No

 

Yes

Yes

صدور یک مجوز مجدد

Yes

No

No

No

No

No

No

 

سیستم عامل لینوکس به عنوان یکی از محبوبترین و گسترده ترین نرم‌افزار‌های آزاد می‌باشد که بخشهای عمده آن با مجوزGPL توزیع شده است. در جدول زیر سازگار بودن سایر مجوزها با مجوز GPL یک پارامتر قابل بررسی در نظر گرفته شده است.

مجوز

سازگاری با GPL

توضیحات

The MIT License

 

 

Public License(LGPL)

Yes

 

Apache

 

 

Public Domain

 

 

The BSD License

 

 

Mozilla Public License

No

 

در جدول زیر سازگاربودن برخی از مجوزهای معروف و پرکاربرد متن باز با هم نشان داده شده است.

نام مجوز

GPL

MIT

Apache

Public Domain

BSD

Mozilla

CPL

 

GPL

بلی

 

 

 

 

 

 

 

MIT

 

 

 

 

 

 

 

 

Apache

 

 

 

 

 

 

 

 

Public Domain

 

 

 

 

 

 

 

 

BSD

 

 

 

 

 

 

 

 

Mozilla

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش ۳        مقایسه مجوزها بر اساس کاربردها

 همانگونه که در بخش بررسی مجوز‌های گفته شده هر مجوز برای کاربرد خاصی صادر گردیده است که در جدول زیر خلاصه این مجوزها همراه با کاربرد آنها لیست گردیده است.

ردیف

مدل مجوز

کاربردها

انجمن تصویب کننده

۱

MIT

 

 

۲

GPL

نرم‌افزارهای آزاد

 

۳

LGPL

 

 

۴

MPL

 

 

۵

BSD

 

 

۶

Apache

 

 

 

بخش ۴        مدل تجاری نرم‌افزارهای متن باز

 این تصور دربین مردم وجود دارد که شرکت‌های متن باز محصولات خود را مجانی یا با قیمت پایین در اختیار دیگران قرار می‌دهند درصورتی که در مدل تجاری متن باز می‌توانیم محصولات بزرگتر و ممتازتری تولید کنیم که خیلی زود در سراسر دنیا منتشر می‌شوند که نتیجه آن بوجود آمدن منابع درآمدی زیادی خواهد بود.

 این مدل درآمد را در هاله ای که محصول بوجود می‌آورد می‌بیند نه در خود محصول. اگرچه شرکت‌های متن باز مستقیما از فروش محصولات خود پولی به دست نمی آورند اما راه‌های دیگری برای رسیدن به درآمد بیشتر و پایدارتری نیز وجود دارد. که می‌توان به مواردی همچون آموزش، پشتیبانی‌های فنی، مستندات فنی، ادغام با سیستم‌های دیگر برای تهیه نرم‌افزاری بزرگتر و… اشاره کرد. از طرف دیگر کاهش هزینه‌ها یکی از دغدغه‌های شرکت‌های تجاری می‌باشد. تحقیقات، طراحی، پیاده سازی، آزمایش و نگهداری سیستمهای نرم‌افزاری برای یک شرکت هزینه‌های گزافی را در بر دارد. حال آنکه در مدل متن باز بخش عمده ای از این هزینه‌ها کاهش می‌یابد. که در نهایت باعث افزایش درآمد می‌گردد.

 یک نرم‌افزار متن باز که معمولاً بر روی اینترنت انتشار می‌یابد را می‌توان به یک خانواده مجازی تشبیه کرد. اعضای این خانواده به یکدیگر کمک می‌کنند، همدیگر را دوست دارند و همگی برای ارتقای آن بصورت خود جوش تلاش می‌کنند. تشکیل چنین خانواده ای در اینترنت بستر بسیار مناسبی را برای سایر فعالیتهای جانبی فراهم می‌آورد.

 واقعیت این است که در قرن ۲۱ که بستر سخت افزاری اینترنت فراگیر شده است این پروژه‌های متن باز هستند که روح جدیدی را در بزرگراه‌های اینترنت می‌دمند. هر پروژه متن باز همچون سنگی است که بر حوض آب انداخته می‌شود و بتدرج موج حاصل از آن تمام سطح آب را خواهد گرفت و باعث شناخته شدن منتشر کننده آن می‌گردد. بدین ترتیب هزینه‌های تبلیغات بسیار کاهش می‌یابد که بر افزایش درآمد تاثیر بسزایی دارد.

بنابراین شرکت‌های متن باز با حرکتی کرم آسا، مشتریان خود را بدون هیچ واسطه ای پیدا کرده، محصول را مستقیماً به دست آنها می‌دهند. در این مدل هزینه‌های حق کمیسیون، بازاریابی و واسطه گرها که باعث افزایش قیمت نهایی نرم‌افزار می‌شوند حذف می‌گردد که نتیجه نهایی وجود مشتریان بیشتر و فروش بیشتر خواهد بود. در جدول زیر هزینه‌های مراحل مختلف تولید نرم‌افزار در مدل باز نسبت به مدل بسته مقایسه شده است.

مرحله

مدل باز

توضیحات

امکان سنجی و طرح اولیه نرم‌افزار

یکسان

 

طراحی

اندکی کمتر

طرح‌ها و پیشنهادات بسیاری توسط داوطلبان در سراسر دنیا ارائه می‌گردد.

پیاده سازی

بسیار کم

توسط افراد داوطلب انجام می‌شود.

آزمایش

بسیار کم

نرم‌افزار در تمام مراحل توسط افراد مختلف در حال آزمایش است.

بازاریابی

بسیار کم

 

توزیع وفروش

بسیار کم

 

نگهداری و رفع عیب

بسیار کم

 

ارتقاء

بسیار کم

 

نرم‌افزار متن باز پروزه ای است که تا مدتهای طولانی ادامه دارد بنابراین منابع درآمدی آن نیز بسته به شرایط زمانی تعییر می‌کند و آنچه مسلم است این درآمد همیشه وجود دارد. یکی دیگر از راه‌های کسب درآمد تولید و توسعه نرم‌افزارهای خصوصی با استفاده از سکوها و ابزارهای متن باز است. این روش هیچ تفاوتی با تولید نرم‌افزار برای سکوهای متن بسته ندارد. تولید نرم‌افزار‌های عمومی بصورت متن باز و دریافت وجه برای نسخه‌های جدید آنها را دیگرری برای کسب درآمد در محیطهای متن باز است.

محصولات متن باز از دو جنبه قابل بررسی هستند، یکی اینکه تولیدکنندگان چه کاری برای مشتریان انجام می‌دهند، دیگراینکه مشتریان چه کارهایی برای خود می‌توانند انجام دهند. نرم‌افزارهای متن باز، بازار تجارت جدیدی را برای تولیدکنندگان و ارائه دهندگان محصولات نرم‌افزاری با یکدیگر فراهم می‌کنند که این نوع تجارت تاکنون در نرم‌افزارهای خصوصی بندرت انجام شده است. اکثر معاملاتی که در حوزه نرم‌افزارهای خصوصی بوده است در حد خرید کلی یک محصول توسط یک شرکت بوده و با کلیه حق وحقوق مربوط به یک محصول نرم‌افزاری یک شرکت توسط شرکت دیگر بوده است بعنوان مثال شرکتIBM نرم‌افزارRational Rose را از شرکت Rational خریداری می‌کند. در مورد نرم‌افزارهای در متن باز علاوه بر کاربران انتهایی که تنها به عنوان استفاده کننده از نرم‌افزار استفاده می‌کنند، شرکت نیز می‌توانند به راحتی مشتریان یکدیگر باشند و حتی شرکت‌های تازه تاسیس به راحتی می‌توانند فعالیت خود را با تغییرات جزئی در یک محصول متن باز شروع نمایند خیلی سریع و با هزینه کمتر به تولید محصول برسند.

از طرف دیگر مشتریان و افرادی که از برنامه استفاده می‌کنند نیز می‌توانند فعالیت‌های را روی نرم‌افزار انجام دهند، از قبیل متناسب کردن آن با نیازهای سازمانهای وابسته و مرتبط و مشابه و فروش آن، پشتیبانی‌های فنی و…. که هرکدام می‌تواند منبع درآمد باشد.

در نرم‌افزارهای متن باز بسته به جایگاهی که در آن قرار داریم(مثلا تولید کننده هستیم یا کاربر یا توزیع کننده یا برنامه نویس) و نوع استفاده ای که می‌خواهیم از نرم‌افزار داشته باشیم( مثلا تجاری یا غیر تجاری) و یا اینکه می‌خواهیم بطور مستقل اقدام نمائیم یا با همکاری دیگران، هر کدام راه‌های زیادی برای کسب در آمد وجود دارد که باید آنها را شناسایی کرد. نرم‌افزار متن باز را می‌توان به عنوان یک دارائی و سرمایه تلقی کرد که ارزش افزوده دارد.

 

مدل تجاری و انتخاب مجوز

صاحب یک برنامه مجبور نیست برنامه را حتماً تحت یک مجوز توزیع نماید. یعنی اینکه شما می‌توانید یک برنامه با مجوز GPL توزیع نمایید ویک نسخه دیگر از همان برنامه را تحت یک مجوز تجاری و غیر متن باز بفروشید. این یک استراتژی برای کسانی است که می‌خواند از برنامه‌های متن باز درآمد بدست آورند. نرم‌افزارMySQL یکی از نمونه‌های موفق مدل تجاری نرم‌افزارهای دو مجوزی می‌باشد.

بخش ۵        شرکت‌های متن باز

 Open Source یعنی آزمایشگاهی به پهنای جهان برای نرم‌افزار نویسان تا بتوانند با استفاده از تجارب یکدیگر ایده‌های جدید خود را عملی نمایند. ورود به این آزمایشگاه برای هیچ کسی اجباری نیست و از ورود هیچ کسی نیز به آن جلوگیری نمی شود. آنچه که مسلم است شرکتها و افرادی که دارای ایده‌های جدیدی در تولید نرم‌افزار‌های بزرگتر دارند، راغب تر هستند که به این آزمایشگاه وارد شوند. چرا که طراحی، پیاده سازی و اجرای یک سیستم بزرگ نیازمند هزینه‌های مالی سرسام آور است و زمان زیادی را لازم دارد، که حتی در برخی موارد تولید نرم‌افزارهای بزرگ به تخلیل و رویا تبدیل می‌شود. حال آنکه در دنیایOpen Source تمام جهان آزمایشگاه شما خواهد بود. بنا براین عملی کردن سیستم‌های بزرگ نرم‌افزاری با سریعتر و با هزینه‌های کمتر انجام پذیر خواهد بود. در این میان شرکت هایی که دارای چنین ایده هایی بوده‌اند زودتر وارد این آزمایشگاه جهانی شده‌اند که از آن جمله می توان به شرکت‌های زیر اشاره نمود:

  1. شرکت Sun Micro Systems

این شرکت در سال ۱۹۸۲ تاسیس گردید. و از بدو استانداردهای باز را بعنوان تنها را توسعه فن آوری اطلاعات می‌دانست. به همین دلیل علاقه مندی بسیاری به پروژه هایی داشت که باعث ترویج استانداردهای متن باز می‌شدند، نشان می داد. با پرپا شدن پروژه‌های متن باز از جمله لینوکس، Perl و Apache که عوامل خوبی برای توسعه استانداردهای باز بودند شرکت سان میکروسیستمز در سال ۱۹۹۹ میلادی فعالیت خود را بر روی نرم‌افزارهای متن باز آغاز نمود وتاکنون محصولات زیادی بصورت متن باز ارائه داده است. نرم‌افزارهای Net BeansوOpen Office از محصولات و پروژه‌های متن باز این شرکت می‌باشند. شرکت سان میکروسیستمز به منظور گسترش پروژه‌های متن باز خود یک پایگاه اینترنتی به آدرس www. SunSource. net برپا نموده است که افراد از هرکجای دنیا می‌توانند در این پایگاه اینترنتی مشترک شده و روی پروژه مورد نظر خود فعالیت نمایند.

  1. شرکت IBM

شرکت IBM یکی دیگر از شرکت‌های فعال در زمینه نرم‌افزارهای متن باز است. این شرکت پروژه‌های زیادی را برای سیستم عامل متن باز شروع کرده است که نشان دهنده تمایل زیاد این شرکت به سرمایه گذاری در پروژه‌های متن باز می‌باشد. ای شرکت در سال ۲۰۰۱ میلادی دو بیلیون دلار برای فعالیت بر روی سیستم عامل لینوکس سرمایه گذاری کرده است. اکثر پروژهای متن باز این شرکت دارای مجوز CPL می‌باشند.

  1. شرکت Red Hat
  2. شرکت Apple
  3. شرکت هیولیت پاکارد

شرکت هیولیت پاکارد یکی از شرکت‌های بزرگ در جهان است که در زمینه تکنولوژی اطلاعات فعالیت دارد. این شرکت تعداد زیادی پروژه بصورت متن باز را حمایت می‌کند. که از بین آنها می‌توان به Samba , Apache اشاره کرد. این شرکت راه اندازهایی را نیز برای تجهیرات سخت افزاری در سیستم عامل لینوکس نیز بصورت متن باز ارائه داده است.

درجدول زیر تعدادی از محصولات متن باز شرکت‌های موفق در زمینه متن باز نشان داده شده است.

ردیف

نام شرکت

محصولات متن باز

۱

Sum Micro Systems

OpenOffice. org

۲

Red Hat

 

۳

IBM

 

۵

هیوایت پاکارد

Samba, HP-UX Apache-based Web Server

بخش ۶        نرم‌افزارهای متن باز موجود

 نرم‌افزارهای متن باز را بهتر است را پروژه‌های مادام العمر نام گذاری کنیم و شرکت هایی را که این پروژه‌ها را ارائه می دهند نیز دولت‌های مجازی بنامیم، چرا که هر پروژه متن باز بسته به موفقیتش اجتماعی از انسانها (کاربران، برنامه نویسان و… ) تشکیل می‌دهد که در سراسر دنیا از طریق اینترنت باهم در ارتباط هستند.

  1. سیستم‌های عامل (Operating Systems)
  • سیستم عامل لینوکس

 سیستم عامل لینوکس یکی از معروفترین و قدیمی ترین نرم‌افزارهای است که براساس مجوز GPL توزیع می‌شود. این سیستم عامل به پشتوانه متن باز بودن آن توانسته است در مدتی کوتاه و با هزینه‌های بسیار کمتر به حدی ترقی کن که امروزه رقیب جدی برای سیستم عامل ویندوز محسوب می‌شود، بطوری که پیش بینی می‌شود در بسیاری از موارد جایگزین سیستم عامل ویندوز گردد.

یکی از خاصیت‌های بسیار مهم سیستم عامل لینوکس، معماری دو لایه ای واسط کاربر و Kernel آن است. بگونه ای که می‌توان واسط کاربرهای مختلفی برای سلیقه‌های مختلف برای آن تهیه نمود. KDE و GUNOME نمونه‌های از این واسط کاربر برای لینوکس می‌باشند.

  • سیستم عامل FreeBSD

 FreeBSD سیستم عاملی پیشرفته برای پردازنده‌های خانواده x86 از قبیل AMD64,Alpha,IA64,PC-98 و معماری‌های Ultras ARC می‌باشد. این سیستم عامل از یونکس نسخهBSD دانشگاه برکلی مشتق شده است. از توانایی‌های این سیستم عامل می‌توان به قدرت آن در ارائه سرویس‌های اینترنتی و پاسخگویی سریع به درخواستهای اینترنتی و توانایی اجرای برنامه‌های بزرگ به عنوان Application Server و نصب آسان آن ومجانی بودن آن اشاره کرد.

 

  • سیستم عامل NetBSD

NetBSD یک سیسم عامل متن باز است که بر روی سکوهای سخت افزارهای مختلی از جمله سرورهای ۶۴بیتی Alpha Servers و حتی کامپیوترهای رومیری فابل نصب و اجرا می‌باشد.

  • سیستم عامل OpenBSD
  • سیستم عامل Debian

 Debian یک سیستم عامل آزاد می‌باشد که توسط افراد داوطلب در سراسر دنیا توسعه داده شده است، هسته اصلی این سیستم عامل همان هسته Linux است و سایر ابزارهای آن اکثراً از تغییر پروژه‌های GNU تهیه شده اند. به همین خاطر Debian GNU/Linux نیز نامیده می‌شود.

 

  1. بانکهای اطلاعاتی
    • نرم‌افزار MySQL

MySQL از دو یک مدل دو مجوزی استفاده می‌کند که براساس این مدل کاربران می‌توانند از مجصولات MySQL تحت مجوز متن باز GPL و یا یک مجوز تجاری استفاده نمایند.

با مجوز GPL نرم‌افزار MySQL بصورت مجانی قابل دسترس است و کاربران می‌توانند نرم‌افزار MySQL را آزادانه از اینترنت دریافت نمایند، آن را تغییر دهند آنرا با نرم‌افزارهای دیگر ادغام نمایند و دوباره توزیع نمایند، اما کاربرانی که از نرم‌افزارMySQL تحت مجوز GPL استفاده می‌کنند باید مقید باشند که اگر یک سیستم نرم‌افزاری برپایه MySQL را دوباره توزیع نمایند باید متن کامل کد این نرم‌افزار باز باشد و بتوان آن را دوباره توزیع کرد.

حال آنکه مجوز تجاری MySQL یک توافقنامه است برای سازمانهایی که نمی خواهند کد مرجع(سورس برنامه) را در ارائه بدهند. کاربران دارای مجوز تجاری یک محصول تجاری همراه با پشتیبانی مطمئن از MySQL دریافت می‌کنند و هیچ لزومی هم ندارد که متن برنامه خود را آزاد بگذارند.

در مدل مجوز تجاری برای هر برای هر سرور MySQL یک مجوز لازم است.

۳٫  وب سرور و نرم‌افزارهای اینترنتی

  • Apache Web Server

این نزم افزار یک سرویس دهنده صفحات وب برای سیستم عامل یونیکس می باشد.

  • Kmail
  • Mozilla
  • Mozilla مجموعه ای نرم‌افزاری است که شامل مرورگر صفحات اینترنتی، مدیریت نامه‌های الکترونیکی، ویرایشگر صفحات اینترنتی و گفتگوی اینترنتی می‌باشد.
  • Mutt

 

  1. نرم‌افزارهای اداری و دفتری
  • org

این نرم‌افزار مجموعه ای از چند برنامه کاربردی است که برای پردازش متون، صفحه گستر و تهیه اسلاید استفاده می‌شود. این مجموعه از یک نسخه قدیمی تر مجموعه SmartOffice. org که محصول شرکت سان میکروسیستمز بود مشتق شده است. OpenOffice. org یک نرم‌افزار آزاد است و تحت مجوزLGPL می‌باشد. همچنین یک نسخه غیرآزاد آن نیز تحت یک مجوز خاص شرکت سان(SISSL) منتشر شده است.

  • KOffice
  • Gnome Office
  1. نرم‌افزارهای عمومی
  1. سایر پروژه‌های متن باز
  • Wikipedia یک دایره المعارف عمومی می‌باشد که تحت مجوز FGPL در اینترنت منتشر شده است.

ویکی پدیا

ردیف

نام نرم‌افزار

مجوز ها

شرکت توزیع کننده مبدا

۱

FreeBSD

BSD

 

۲

NetBSD

BSD

 

 

OpenBSD

BSD

 

۳

نرم‌افزار MySQL

GPL

 

۴

KOffice

 

 

۵

AllegroServe – a Web Application Server

 

 

۶

OpenOffice. org

LGPL

 

۷

 

 

 

۸

 

 

 

۹

 

 

 

۱۰

Wikipedia

FGDL

 

بخش ۷        بررسی تقابل بین نرم‌افزارهای توسعه یافته بر اساس مدلهای مجوزی باز

 مواردی که چندین نرم‌افزار با مجوزهای متفاوت در کنار هم فرار می‌گیرد تا به نرم‌افزار بزرگتری برسیم چه باید کرد؟ چگونه یک مدل مجوز ارائه دهیم که شرایط تمام نرم‌افزارهای یکپارچه شده را داشته باشد؟

یکی از دست آوردهای نرم‌افزارهای متن باز فراهم آوردن ادغام پروژه‌های کوچک با یکدیگر به منظور ساخت نرم‌افزارهای پیشرفته تر و کارآمد تر است. درکنار هم قراردادن نرم‌افزارهای مختلف، توجه به مجوزهای تک تک نرم‌افزارهای استفاده شده خیلی مهم است. چرا وجود ناسازگاری در مجوز ها

عواقب بسیار ناگواری را در برخواهد داشت. نکته ای که باید در نظر داشت این است که این نرم‌افزارهای را بگونه ای استفاده نماییم که بتوانیم از تغییرات و بهینه شدن آنها نیز بهره مند گردیم. شرکتهایی در سطح دنیا با استفاده از نرم‌افزارهای متن باز راهکارهای مناسبی را به مشتریان خود ارائه داده اند. سیستم عامل لینوکس به عنوان یک نرم‌افزار متن باز از صدها برنامه مجزا تشکیل شده است که هر کدام از این برنامه‌ها مجوزهای خاص خود را دارند.

مجموعه نرم‌افزارهای ادغام شده

مجوزهای مورد استفاده در مجموعه

مجوز محصول جدید

Linux

GNU General Public License (GPL) و چندین مجوز دیگر

GNU General Public License (GPL)

MySQL 4. 0

GNU General Public Licenseو Commercial license.

 

 

بخش ۸        انتخاب یک مجوز

قوانین کپی رایت کلیه حقوق شخص (شرکت) تولیدکننده نرم‌افزار را محفوظ می‌نماید. و نحوه کپی برداری و تغییر در کد منبع برنامه نیز توسط قوانین کپی رایت نرم‌افزار مشخص می‌شود. و مجوز تنها برخی شرایط قانونی را برای نحوه استفاده از کد منبع و یا فرم باینری نرم‌افزار فراهم می‌کند. مجوزهای متن باز همگی دارای شرایط زیر می‌باشند :

  1. امکان توزیع مجدد
  2. در دسترس بودن کد منبع نرم‌افزار
  3. عدم محدودیت در تغییر و یا توزیع نرم‌افزار

بنابراین انتخاب اینکه نرم‌افزار شما با یک مجوز متن باز ارائه داده شود و یا با مجوز‌های بسته تصمیم بسیار سختی است که در هر مورد نیاز به بررسی‌های فراوان دارد. در همه موارد استفاده از مجوز متن باز بهترین انتخاب نمی باشد.

در هنگام انتخاب مجوز باید دقت شود و از مجوزی ستفاده شود که با مدل تجاری سازگاری داشته باشدپیشنهاد می‌شود که برای انتخاب مجوز با یک وکیل مشاوره گردد. از آنجایی که بسیاری از نرم‌افزار‌های متن باز موجود دارای مجوز GPL می‌باشند توصیه می‌شود از مجوزهایی استفاده شود که با این مجوز سازگاری داشته باشند.

استفاده از مجوزهای موجود و معروف باعث می‌شود افراد زیادتری در تقویت وگسترش پروژه ما را یاری نمایند

بخش ۹        نتیجه گیری

نرم‌افزار متن باز می‌تواند چیز بسیار شگفت انگیزی باشد. فرهنگ همکاری و انجام کارهای گروهی را بالا می‌برد، برنامه نویسی را سریعتر می‌کند، پیداکردن و رفع مشکلات را سرعت می‌بخشد و از همه مهمتر دانش را ترویج می‌دهد. وقتی یک نرم‌افزار آزاد می‌نویسیم مهمترین چیز اینست که آن را تحت جه مجوزی قرار دهیم. انتخاب نادرست مجوز ممکن است در استفاده‌های آتی خطراتی بوجود بیاورد.

باتوجه به بخشهای قبلی بهتر است از مجوزهایی استفاده شود که به تایید انجمن‌های جهانی از جمله OSI رسیده باشند. با توجه به شرایط زمانی و مکانی در برخی موارد اصلاحاتی در مدل مجوزی قبلی لازم است وگاهی نیز مجبور می‌شویم مدل جدیدی را ارائه داده و تصویب مراجع تصویب کننده جهانی برسانیم.

بخش ۱۰  ضمائم

۳       واژه نامه

کپی لفت:

متن باز:

متن بسته:

سکو:

۴       منابع

برای تهیه این مجموعه از منابع زیر استفاده شده است.

www. OpenSource. org

www. Sun. com

www. Apache. org

www. hp. com

www. tldp. org

از طریق آدرس تلگرام  یا ایمیل زیر با ما در ارتباط باشید:

Telegram: @bigdata724

email: bigdata724@chmail.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *